JEDNA OD NAJKRVAVIJIH BITAKA PRVOG SVJETSKOG RATA: 102 godine od Bitke na Galipolju!

18 03 2017

Širom Turske, ali i svijeta na različite načine danas se obilježava 102. godišnjica Pomorske bitke kod Canakkalea. Bitka kod Canakkalea, u Evropi je poznatija kao Bitka na Galipolju, i jedna je od najkrvavijih i najžešćih bitaka u Prvom svjetskom ratu, ali, po mnogim pokazateljima, i u historiji uopšte.

Pomorska bitka koja je, između 3. novembra 1914. i 18. marta 1915. godine, vođena kod Galipolja, kao i kopnena bitka koja se na Galipolju odvijala od 25. aprila 1915. do 9. januara 1916. godine, bitke su koje zauzimaju najznačajnije mjesto u Turskoj, mada ju se sjećaju i muslimanski narodi  Balkana.

Kad se spomene turski polutok Galipolje, prvo pomislimo na potresan film s Melom Gibsonom o mladom Australcu koji se nađe usred klaonice Prvoga svjetskog rata. Ovih dana, navršava se 102. godine od početka te jedne od najgorih bitaka I. rata, poznate i kao Dardanelska operacija, u kojoj su se sukobile snage Antante (Velika Britanija, dijelovi njezina carstva Indija, Australija i Novi Zeland te Francuska) i Centralne sile (Njemačka, Austro-Ugarska i Osmanlijsko Carstvo). Poginulo je na stotine hiljada ljudi (podjednako s obje strane), a skupa s ranjenima, kojih je više bilo na strani Centralnih sila, iz stroja je izbačeno oko 340.000 ljudi.

Borbe su počele u februaru 1915. Sile Antante naumile su zauzeti Dardanelski tjesnac i Carigrad te izbaciti Osmanlijsko Carstvo iz rata, uspostaviti pomorske veze sa svojom saveznicom Rusijom i spriječiti njemački prodor do Bagdadske željeznice. Na taj način Velika Britanija i Francuska kanile su se opskrbljivati žitom i naftom iz Rusije, a jedan od ciljeva operacije bilo je i oslobađanje britanskih trgovačkih brodova – ukupne nosivosti oko 350.000 bruto registarskih tona – koji su ostali zarobljeni u Crnom moru. Operaciju je organizirao Winston Churchill, tada prvi lord britanskog Admiraliteta.

Churchil podnio ostavku

Napad je započeo s ratnih brodova Antante, koji su gađali vanjske utvrde Dardanela. Isprva su Saveznici imali uspjeha, ali tada je došlo do preokreta. U pješačkom napredovanju Britanci i vojnici iz njihovih kolonija, te Francuzi, naišli su na snažan otpor osmanlijske odbrane. Njome su zapovijedali njemački general Liman von Sanders i turski general Mustafa Kemal, kasnije poznatiji po nadimku Atatürk (otac Turaka), utemeljitelj i prvi predsjednik moderne, sekularne Republike Turske.

Saveznici su stalno tjerali nove i nove redove vojnika u juriše, a dočekivali su ih i hametice kosili teški mitraljezi Turaka i Nijemaca.

Ni na moru Antanta nije bila bolje sreće. Tako su 18. ožujka 1915. pred Canakkaleom Britanci i Francuzi izgubili trećinu flote. Snažne borbe bjesnile su između pomorskih i kopnenih snaga, a trajale su do januara 1916., kad je Antanta morala priznati neuspjeh. Nakon toga, Churchill je dao ostavku i otišao na Zapadnu bojišnicu. Svoju slavu kao britanski premijer i uspješan ratni vođa stekao je tek u Drugom svjetskom ratu.

Šta je Ataturk rekao na Galipolju?

Mustafa Kemal Ataturk vođa turske vojske na Galipolju, kazao je ove riječi koje su uklesane na komemorativnoj ploči.

 „Vi, junaci koji ste prolili krv i izgubili živote, sada ležite u tlu prijateljske zemlje i zato počivajte u miru. Mi ne pravimo razliku između Johnnieja i Mehmeta koji leže jedan pokraj drugoga u našoj zemlji. Vi, majke koje ste poslale sinove iz dalekih zemalja, obrišite suze. Vaši sinovi sada počivaju u miru u našim srcima. Izgubivši živote na ovom tlu, oni su postali i naši sinovi“, riječi su prvog predsjednika Republike Turske Kemala Ataturka uklesane na komemorativnoj ploči u zaljevu Ansak, postavljenoj 1934. godine u čast vojnicima poginulim u Galipoljskoj bici.

Bošnjaci na Galipolju

Prema nezvaničnim podacima, na turskoj strani u Galipoljskoj bici učestvovalo je oko 15.700 Bošnjaka i svi su bili mlađi od 24 godine.

Prema podacima dostupnim na internetu, na čelu onih koji su organizirali vojsku dobrovoljaca nalazili su se Riza-beg Muratbegović iz Novog Pazara i Ahmet-aga Hamzagić iz Tutina. Borba za Istanbul doživljavana je kao borba za islam. Osim u ljudstvu, Bošnjaci su također pomogli i imetkom. Sakupljeni novac i nakit poslali su Fevzi Čakmak-paši, koji je izvjesno vrijeme obavljao funkciju mutesarrifa u sandžačkom gradu Taslidži (današnja Pljevlja).

U Bici na Galipolju ispoljeni su do tada neviđena požrtvovanost i odlučnost, patriotizam i hrabrost njenih sudionika. Istovremeno, bila je i prekretnica koja je omogućila razvoj moderne Turske pod vodstvom Mustafe Kemala Ataturka, koji je bio njen utemeljitelj i prvi predsjednik. Najveći ugled stekao je upravo u ovoj bici.

 

 

Izvor: Global CIR /Agencije,
19.03.2017

Advertisements

Akcije

Information

Komentariši

Upišite vaše podatke ispod ili kliknite na jednu od ikona da se prijavite:

WordPress.com logo

You are commenting using your WordPress.com account. Odjava / Promijeni )

Twitter slika

You are commenting using your Twitter account. Odjava / Promijeni )

Facebook fotografija

You are commenting using your Facebook account. Odjava / Promijeni )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Odjava / Promijeni )

Povezivanje na %s




%d bloggers like this: